بررسی و نقد مکتب مدیریت اقتضایی از منظر قرآن

این پژوهش با روش‌شناسی ترکیبی (فراترکیب، اکتشاف و استنطاق) نشان می‌دهد که قرآن کریم، چارچوبی راهبردی و جامع برای مدیریت اسلامی ارائه می‌دهد که همزمان با حفظ اصول ثابت ارزشی، از انعطاف‌پذیری راهبردی در مواجهه با شرایط متغیر برخوردار است. خطابات قرآنی و سیره پیامبر اکرم (ص) نمایانگر رویکردی اقتضایی و تطبیق‌پذیر با مقتضیات زمان و مکان هستند. این رویکرد بر دوگانگی «ثبات در اصول و انعطاف در راهبردها، تاکتیک ها و روش‌ها» استوار است؛ بدین معنا که احکام ثانویه، پاسخی به ضرورت‌های محیطی‌اند، اما اصول بنیادین، زیرساخت غیرقابل تغییر مدیریت قرآنی را تشکیل می‌دهند. این پارادایم، انسان را نه بازیگر منفعل محیط، بلکه طراح فعال اکوسیستم‌های سازمانی مبتنی بر حکمت الهی ترسیم می‌کند.