تاریخ قرآن

از آنجا كه قرآن آخرين و کامل‌ترين كتاب آسماني است، آشنايي با تاريخ آن از اهميت خاصي برخوردار است که علاقه و انگيزه انسان را براي تحقيق در مورد قرآن بيشتر مي‌كند. «تاريخ قرآن» عبارت است از بيان سير تحوّل قرآن در زمينه نزول، تدوين، نگارش، رسم‌الخط و... . ناميده شدن اين مباحث به تاريخ قرآن، از آن روست كه ما را با مسائل تاريخي قرآن آشنا مي‌سازد.

اصطلاح «تاريخ قرآن» در يك قرن اخير رواج يافته و پيش از آن، همه مباحث تاريخي قرآن به طور پراكنده در علوم قرآن مورد بحث و بررسي قرار مي‌گرفت و حتّي به تفسير قرآن نيز علوم قرآن اطلاق مي‌شد.

اوّلين كسي كه اصطلاح تاريخ قرآن را به كار برد، «تئودور نولدكه» آلماني بود كه رساله دكتراي خود را به اين امر اختصاص داد. دومين اثر در تاريخ قرآن، به وسيله عالم شيعه ابوعبدالله زنجاني به رشته تحرير درآمد كه در آن، مباحث تاريخي قرآن را به صورت مختصر، ولي دقيق بررسي کرد. بعدها نيز كتاب‌هاي مستقل بسياري در اين زمينه به چاپ رسيد كه در بخش كتاب‌شناسي، برخي از آنها معرّفي شده است.