آیین دادرسی و قضا در عصر امویان

آیین دادرسی و قضا در عصر امویان

بخشی از تشکيلاتی که با هدف تأمين عدالت در جوامع تأسيس می‌شود، نظام قضايی و دادرسی است. اين نهاد جايگاهی بس والا و ارزشمند در نظام اسلامی دارد؛ به گونه‌ای که رسول‌خدا(ص) شغلِ قضا را به دليل تضييع احتمالی حقوق انسان‌ها و پيامدهای آن، به ذبح‌شدن بدون «کارد» تشبيه کرده است. اين فرمايش پيامبر خدا، همان‌گونه که سنگينی رسالت قاضی را بازگو می‌کند، اهميّت نهاد دادرسی در نظام اسلامی را نيز به تصوير می‌کشد؛ لذا بايد در جست‌‌وجوی پاسخ اين پرسش بود که: آيا در عصر حاکميت امويان، تشکيلات قضايی وجود داشته است ياخير؟ واگر وجود داشته، به چه کيفيّت بوده و چه تصويری از آن درتاريخ ثبت شده است؟ البته منظور از تشکيلات دادرسی عصر امويان، مفهوم امروزی آن نيست؛ بلکه مراد، نوعی ساماندهی قضايی بر اساس نيازها و شرايط آن روز است که در اين بخش، کاوش می‌شود.